Khi Con Là Nhà – Nên Xem!

Người ta thường nói con gái là người tình kiếp trước của ba, vậy con trai là gì với ba? Sau khi xem Khi Con Là Nhà, chắc chắn bạn sẽ có được câu trả lời.

Bộ phim bắt đầu theo cách rất khác Vũ Ngọc Đãng, có nghĩa là không còn những cảnh xa hoa tráng lệ, trai xinh gái đẹp, nhạc bar dập dìu hay xế sang chạy đầy đường, mà thay vào đó, là một bộ phim heo, đúng nghĩa đen của nó, vì nhân vật chính trong phim, Quang (do Lương Mạnh Hải thủ vai) 35 tuổi, mới học hết lớp 4, là người chuyên thả nọc heo ở một vùng quê khá là không yên bình. Quang có con trai là Bi (do bé Duy Anh thủ vai), mới chỉ 6 tuổi và chưa được đi học, nhưng đã phụ giúp cho ba được rất nhiều việc, từ giặt đồ, rửa chén, cho heo ăn, chăm đàn gà, cho tới cả dẫn heo đi thả nọc. Vâng, Bi cho thấy mình là một cậu bé rất thông minh, lém lỉnh, nhưng cũng không kém phần tinh tế, khi luôn tỏ ra trên cơ ba mình trong những tình huống đối đáp. Quang rất thương Bi, cho dù cảnh nhà tranh vách đất, lấy xà bông rửa tay thay cho kem đánh răng, hay thường xuyên bắt con phải làm hết những việc nhà,… nhưng Quang luôn hiểu khi con mình không còn mẹ, thì ba phải thương con gấp 2. Thêm 1 chi tiết phụ là mẹ Bi (vợ Quang) mất mới được 1 năm do bệnh ruột thừa.

Nhà quá nghèo nhưng cả Quang và Bi đều không thấy phiền về điều đó, chỉ cần bên nhau là đủ hạnh phúc

Tính xấu duy nhất của Quang là bệnh đam mê cờ bạc, từ đá gà, đánh bài hay cá độ, Quang không từ một môn nào, vì thế nên bao nhiêu tiền từ việc thả nọc heo hay đỡ đẻ cho trâu, bò, heo trong vùng, đều theo các trận đá gà và các ván tài xỉu mà bay hết. Niềm đam mê đỏ đen của Quang còn được gia cố thêm khi ngay cả đang thắp nhang cho vợ, Quang cũng chỉ cầu cho đánh bài trúng bài, đá gà thắng gà,… chứ chẳng màng đến gì khác. Thế nhưng trong vùng lại có cô Liễu (do Ngọc Nga thủ vai) chưa chồng lại thương anh như điếu đổ, thương Quang, thương cả Bi, nhưng có lẽ số phận vẫn cần thử thách họ thêm trước khi đưa đến 1 cái kết được xem là có hậu. Quang cũng thích Liễu, nhưng Bi lại không, thậm chí Bi còn bắt cả một con rắn to bự đem tới hù Liễu. Quả thật nhìn cảnh Bi cầm con rắn, khó ai có thể nghĩ đây là một cậu bé mới chỉ 6 tuổi.

Liễu và Quang, mối tình bắt đầu từ nghề thả nọc heo của Quang!

Diễn biến phim tăng dần đều theo từng cung bậc, từ những điều nhẹ nhàng đời thường, chỉ sau một biến cố nhỏ, mà các tình tiết theo sau có được cái đà để tạo cảm xúc và sự kịch tính một cách rất hợp lý. Quang vẫn theo nếp cũ, mặc dù đã có dự định sắm đàn heo con cho Bi như lời đã hứa, thì anh lại ghé sòng bài, và xui sao lần này có sự góp mặt của các anh công an, và dĩ nhiên Quang, một người mới học tới lớp 4, rất sợ đi tù, nên chỉ vì lỡ tay xô ngã anh công an gãy tay, mà Quang đã có quyết định liều lĩnh là bỏ làng đi lên Sài Gòn lánh nạn. Bi tìm mọi cách để đi theo Quang, mặc dù Quang đã gửi Bi cho Liễu, và điều này khiến cả 3 nhân vật chính cùng lâm vào cảnh vô cùng khốn đốn, khi Quang và Bi suýt chút nữa thì lạc nhau, còn Liễu thì vô cùng đau khổ vì tìm hoài không ra Bi.

Cảnh phim chuyển lên Sài Gòn, Bi và Quang lại có những thử thách cho tình cha con, và Quang luôn cho thấy mình là một người ba rất thương con. Từ việc đánh nhau giành đồ ăn cho con, hay quỳ lạy xin tha cho Bi vì lỡ ăn cắp tiền, hay lo cho con chỗ ăn, chỗ ngủ … Quang rất ít khi nói thương con, nhưng điều Quang làm cho Bi thì còn cảm động hơn nhiều những gì có thể được nói ra. Bé Duy Anh làm được điều mà không nhiều bạn nhỏ ở tuổi Duy Anh có thể làm được, đó là cách diễn quá chân thật, khi Bi trong phim nói “Mẹ chết rồi, con còn có Ba àh”, mình cảm thấy Bi đang đúng là Bi, là con của Quang, chứ không phải đang đóng một bộ phim một chút xíu nào. Tình cha con được đẩy lên cao trào hơn khi vô tình hai cha con lọt vào tầm ngắm của Bùm (do Quốc Hùng thủ vai), một tên đầu đường xó chợ, sống bằng nghề xin tiền và ăn cắp vặt. Bùm thường giả dạng người bị tai nạn lao động để xin tiền về quê, nhưng vì càng ngày càng ít người tin, nên Bùm bắt Linh (do Tử Vi thủ vai) phải đi tìm cho hắn một đứa nhóc để hắn dắt theo xin ăn cho hiệu quả hơn. Dĩ nhiên không ai làm được việc thất đức đó, thế nên Bùm lôi kéo những tên giang hồ khác, thực hiện kế hoạch bắt Quang giao cho công an, và bắt Bi về đi xin tiền chung với hắn. Kế hoạch khá ổn khi Bi tin rằng ba mình bị bắt, và Bùm đang giúp Bi đi tìm cha. Thế nhưng Quang không để mọi chuyện diễn ra suôn sẽ theo cách Bùm nghĩ, và bằng nhiều cách, Quang đã tìm lại được Bi, còn Bùm thì diễn sâu quá cũng bị bắt và đi tù, còn Linh thì trốn thoát khỏi Bùm và đi tìm cuộc sống mới. Sau khi thụ án 1 năm tù do công của Bi khóc trước tòa, khiến toà mủi lòng giảm án từ ít nhất 3 năm rưỡi xuống còn chỉ 1 năm, Quang trở về làng và quay lại với nghề thả nọc heo, cũng như mở ra một kết thúc tương đối có hậu với Liễu, khi Bi chính thức nói “nếu Ba có lấy vợ, thì lấy cô Liễu nha” … 

Có lẽ khán giả quá quen với hình tượng nhân vật mẹ và con trai, hay cha với con gái, nên Khi Con Là Nhà sẽ là một cách rất mới tiếp cận trái tim của khán giả. Không khoa trương, không quá to tát gì, nhưng khi Quang nói “Vì Ba Thương Con”, ai xem cũng sẽ thấy nó rất thật, rất cảm động, và đúng là không ai thương con bằng ba mẹ, vì con mình, người làm cha mẹ có thể làm bất cứ điều gì, để con mình có được hạnh phúc. 

Đạo diễn Vũ Ngọc Đãng đã làm được điều mà không nhiều phim Việt Nam trước đây đi theo hướng làng quê mà làm được, cho dù kịch bản của anh Đãng không hề quá khác biệt, hay được hậu thuẫn bởi một câu truyện đã quá nổi tiếng qua những trang sách, đó là sự mạch lạc và chân thật. Nếu với mục đích nhặt sạn cho phim, thì trước hết nên chọn ra những điểm hay trước, vì sạn trong phim không nhiều bằng những điểm cộng. Thứ nhất, là sự thành công của cả anh Đãng và anh Lương Mạnh Hải. Anh Hải đã cho thấy mình có thể đóng bất cứ một vai gì, từ công tử nhà giàu ham chơi đốt tiền như nước trong Bỗng Dưng Muốn Khóc, tới vai đồng tính nam trong phim Hot Boy Nổi Loạn, và tới Khi Con Là Nhà, anh vào vai nông dân thả nọc heo một cách hoàn hảo, từ trang phục, lối nói chuyện, cho tới những cảnh lăn xả ôm mông heo để thả nọc, chạy xe cub 81 độ chở heo, đánh nhau rất thật, và cả những diễn biến tâm lý nhân vật người cha lo lắng cho con, dám ăn cả gián để tìm cách thoát trại giam ra đi tìm con, chịu bị đánh khi người khác tưởng đang bắt cóc con nít, và cả quỳ gối khóc xin cho con vì lỡ ăn cắp tiền. Cũng phải dành lời khen cho bé Duy Anh, em đóng đạt quá đôi lúc người xem nhầm tưởng em là con anh Hải cũng nên. Không diễn quá, lời nói không giống như đang đọc thoại, và nhất là biểu cảm, bé Duy Anh khiến bản thân người viết review này thấy tự tin hơn khi đi xem phim Việt Nam, và rằng trong tương lai sẽ còn nhiều ngôi sao nhí như em xuất hiện, giúp cho điện ảnh nước nhà phát triển hơn.

Điểm cộng tiếp theo là về sự chú ý tới chi tiết trong từng phân khúc quay, anh Vũ Ngọc Đãng không quên cả cảnh sau khi Bi lấy trộm dép của nhà dân, thì dĩ nhiên đó là dép người lớn, và Bi đi đôi dép người lớn đó trong suốt thời gian dài, rất hợp lý. Rồi thêm đoạn Quang nhặt được ví chẳng có gì trong đó xong vất đi, để rồi nhặt lại để lấy chứng minh nhân dân, đem tới bệnh viện để được bán máu. Hay khi Bi nhầm tưởng tờ giấy Tìm Trẻ Lạc là tờ giấy Lệnh Truy Nã, vì Bi chưa biết đọc, và Bi được Quang chỉ cho đó là tờ giấy con phải xé đi để người khác không biết… Có lẽ với người khác sẽ là bình thường, nhưng nếu nó khác đi, thì đồng nghĩa với việc đạo diễn đã quá lơ là trong việc tạo hình nhân vật. Còn nhiều những tình tiết mà anh Đãng cho thấy ngay cả người xem kỹ tính nhất cũng sẽ hài lòng vì không hề có sự thiếu logic ở đây. Kết hợp với cảnh quay góc rộng, màu sắc tươi theo cách mình thấy là tươi năng động, không phải theo lối mòn của Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh hay Cô Gái Đến Từ Hôm Qua. Nhạc phim thì không quá nhiều gây loãng, mà chỉ có 1 bài duy nhất là Khi Con Là Nhà do anh Khắc Việt hát, kèm theo âm thanh trong những lúc cao trào, thì mình thấy riêng phần âm thanh là rất ổn, giúp tạo thêm sự xúc động khi cần, thêm kịch tính, và đặc biệt cần nhất là không gây xao nhãng nội dung phim. 

Kết thúc có hậu của bộ phim, kèm theo sự hài lòng về mặt diễn xuất và nội dung kịch bản, không hề có sự gãy khúc quá do phim bị cắt khi kiểm duyệt, Khi Con Là Nhà là một bộ phim Đáng Xem, Nên Xem, và Nên được học hỏi để trong tương lai phim Việt sẽ còn nhiều tác phẩm như vậy hơn nữa.

Kết luận: Nên Xem!

8.